Ông cố nội của mình là ai thì mình không biết và chắc chắn là đã qua đời từ lúc mình mới chưa sinh ra rồi. Còn bà cố nội thì từ lúc mình có ý thức thì bà cố đã nằm bệnh liệt giường ngày ngày phải có người chăm sóc, tới năm mình học lớp hai thì bà cố nội qua đời cũng hưởng thọ 86 tuổi ấy nhỉ. Trong ký ức của mình thì bà cố nội rất là thương con cháu, mặc dù mình là chắc của bà cố cũng không ở chung nhà, nhưng thỉnh thoảng mình hay về thăm cố, chắc là phải đi cùng bố mẹ vì mình còn nhỏ nhỉ, nhưng cũng có vài lần mình đi một mình, mình về thăm cố nằm trên giường, ngồi kể chuyện bố mẹ linh tinh, xong rồi cố sẽ hỏi mình đã ăn cơm chưa, mình sẽ bảo là chưa ăn, rồi cố kêu chị họ mình đi nấu cơm cho mình ăn nè, món mình nhớ duy nhất là món canh tôm với rau cải, nấu không ngon lắm, nhưng nấu nhanh và lúc ăn thì canh rất là nóng, rau tươi và xanh, tôm rất trắng và to, ăn cơm xong thì mình sẽ chào cố đi về nhà. Nhà mình ở là nhà của ông nội, cách nhà của bà cố nội cỡ mấy trăm mét, mà hồi còn nhỏ tí ti thì đi đâu mà chẳng tới.
Mình nghe O mình kể là bà cố cũng chỉ là vợ lẽ của người ta thôi, nhưng còn không được nhà chồng công nhận, sinh con và ở nhà riêng của mình thôi, thỉnh thoảng ông cố mới tới thăm vì vợ cả không cho ở cùng. Bà cố nội chỉ sinh được ba người con thôi, hai trai một gái, trong đó ông nội mình là người con giữa. Anh trai và em gái của ông nội mình thì sống văn minh một vợ một chồng, thế mà ông nội mình lại có cái gen đào bông của ông cố, có tới 3 bà vợ và 12 người con. Chuyện đó tới lúc ông nội mình mất là năm mình học lớp năm, khi đó mình thấy sao nhà mình đông quá, mà có nhiều người mình không biết cũng về chịu tang cho ông, sau nghe mẹ mình nói là con riêng của mấy bà vợ khác, cả đời mình chắc chỉ gặp và biết mấy người đó vào đúng duy nhất dịp đó. Mệ nội mình ghen ghê lắm, chịu chi qua lại với mấy người kia. Ông nội có tấm lòng thương yêu con cháu bao la của bà cố và tâm hồn đào hoa của ông cố, nên lúc còn trẻ, anh trai của ông nội lo cưới vợ làm ăn, nối nghiệp truyền thống gia đình làm nghề bán bún tươi cho bà con trong làng, sau này thành công lại truyền cho con cháu, ai cũng nối nghiệp gia đình biết làm ăn kinh doanh, nên trở nên giàu có, nhưng là cái thói của người giàu ở Huế vui lắm, đã giàu có rồi thì kiếm mọi đường để đi Mỹ định cư, thế là ngang đời mình là mấy đứa chị em họ cùng lứa với mình đều lấy chồng Việt Kiều xong đi Mỹ hết trơn, rồi đem cũng gần hết gia đình qua Mỹ. Ở VN thì làm bún tươi, qua Mỹ thì làm nails. Hồi còn đi học mình có đi ăn đám cưới của mấy bà chị họ đó, nói chung lúc đó mình nghĩ rất là ngây thơ là sao mấy ông chú rể ông nào cũng vừa già vừa xấu thế nhỉ. Nhưng sau này họ đưa nhau đi Mẽo hết trơn rồi nên mình mới nghĩ ra. Nhưng nói chung là truyền thống nhà mình thì nhà ai nấy sống, con ai nấy lo, nên họ có giàu và có đi Mỹ hết thì nhà mình cũng không ăn hôi được gì hết trơn á. Phải cũng hơn 10 năm mình không liên lạc và không biết tin tức gì của nhà kia, mẹ mình cũng không biết hoặc không kể thì mình không rõ. Đó là hoàn cảnh của gia đình anh trai ông nội.
Về phần em gái ông nội thì lấy chồng xa 100km, ở tuốt Đà Nẵng. Hai người sống đơn giản, hiền lành chỉ sinh ra một người con gái. Sau đó người con gái này cũng lấy chồng và sinh ra hai đứa con, một trai một gái, ngoan hiền xinh xắn, cũng sống cuộc đời giản dị. Ký ức của mình chỉ có duy nhất một lần mình vào Đà Nẵng đi thi đại học xong xuôi hết rồi, còn 10 ngày cuối để thi cao đẳng, lúc đó trường thi cao đẳng nằm gần nhà của vợ chồng con gái của bà em gái ông nội. Thế là bà nội kêu mình tới xin ở nhờ vài hôm để đi thi cho nó tiết kiệm, khỏi thuê khách sạn, bà con chỉ có mấy lúc như vậy mới được nhờ. Đó là năm mình 18 tuổi, lúc đó coi xong giải đề và dự đoán được điểm thi đại học của hai khối A, D rồi nên mình thi cao đẳng chỉ thi cho vui thôi. Mình tới đó ở 10 ngày để đi thi đại học mà mình không có ngày nào ở nhà học bài gì hết trơn á, buổi sáng ngủ dậy mình ra tiệm net ngồi chơi game võ lâm truyền kỳ, tới trưa trờ trưa trật thì về ăn cơm, ăn cơm xong lại ra tiệm net đánh điện tử, tới tối lại về ăn cơm rồi ngồi coi ti vi tí rồi ngủ. Tới hai hôm cuối cùng là hai ngày đi thi thì mình dậy sớm, được chở đi thi, cho tận 10k ăn sáng, mình bảo mình không lấy mình có tiền rồi, chồng của O con của bà em gái ông nội bảo là mình được người lớn nhờ vả để tới ở đi thi đại học, phải được tiếp đãi đàng hoàng, không thể từ chối. Thế là mình nhận, được hai hôm thì thi xong buổi sáng, buổi chiều mình bắt xe đò ra Huế. Một tháng sau mình nhận tin đậu đại học, chờ giấy báo nhập học, xong lên đường vô đi học, tới đó mình có ghé lại nhà kia ở lại một ngày để cám ơn, nhưng mình chưa ở được một ngày, mới buổi sáng tới chiều thôi, thì chồng của O về, kêu mình lại nói chuyện bảo là không cho mình ở đây thêm ngày nào nữa hết, mình ở không ăn không tốn tiền nhà họ, mấy món đồ ăn mẹ mình kêu đem vào biếu cũng gửi trả lại. Họ tưởng mình tới xin ở để học đại học 4 năm chắc chết. Mình chỉ tới để cám ơn thôi, với lại mình đậu ĐHKT chứ đâu có chọn học CĐ, nên chắc chắn là mình sẽ không ở nhà chú để học đại học rồi, mình đang có cánh cửa mở rộng, đã thoát khỏi một cái lồng ngu gì lao vào một cái lồng khác. Từ đó mình không gặp lại họ, cũng không nghe thêm tin tức gì nữa.
Còn về phần ông nội mình nè, gia phả phức tạp nhất quả đất mà mình từng biết. Ông có ba người vợ, vợ cả là bà nội mình sinh cho ông 8 người con 3 trai 5 gái. Vợ hai sinh 3 người con 2 trai một gái. Vợ ba sinh một người con trai. Mặc dù thời xưa phụ nữ chấp nhận kiếp chung chồng, nhưng tuyệt đối không có ở chung nhà như mấy bộ phim mình coi thời xưa. Bà nội mình không chấp nhận hai bà vợ kia cũng như mấy người con riêng của họ. Chỉ có ông nội thì cứ chia thời gian để qua lại chăm sóc ba bà với hơn chục đứa con thôi. Mình nghe O mình kể bà nội ghen lồng lộn dữ dội, mỗi lần ông nội về thăm mấy bà kia, ở lại vài hôm, sau đó về lại nhà là bị bà nội đóng cửa đuổi đi không cho vào nhà. À kể về ông nội thì ông là người có tấm lòng bao la, nhưng khả năng kiếm sống thì không được phong phú cho lắm. Ông nội là người duy nhất trong nhà đi lính nguỵ, sau khi giải phóng thì ông bị bắt vào trại cải tạo, may sao ông cũng chỉ là lính quèn thôi nên vài năm sau cũng được thả. Bà cố nội giỏi buôn bán nên sở hữu nhiều đất đai, ông nội được chia phần đất đai với ruộng vườn khá lớn nhưng nhà mình không có ai làm nông cả. Ông nội là con trai nhà giàu, công tử bột, lại đi lính chứ không biết làm nông, bà nội thì con nhà buôn bán nên cũng làm nghề buôn bán là chủ yếu chứ cũng không làm nông nhiều. Mình nghe bà nội kể ngày xưa đất rộng lắm, nhưng sau bị tịch thu hết, còn mỗi cái hồ nuôi với cái hè trồng rau sau nhà. Trong khi anh trai ông nội lo tu chí làm ăn, gây dựng nên một sự nghiệp làm bún tươi truyền thống thì ông nội đến tuổi xế chiều chẳng có nghề nghiệp ổn định phải sống nhờ vào bà nội, người chủ yếu tạo ra thu nhập trong nhà. Ông nội sau đó đi đạp xích lô chở hàng cho người ta, tới lúc tuổi già sức yếu không làm việc nặng được thì ông đi xe thồ, là cái xe đạp có giàn phía trước để hàng phía sau chở người, như kiểu xe ôm mà xe đạp ấy, thường chở mấy bà mấy cô đi chợ về xách đồ nặng không đi nổi thì sẽ thuê xe thồ. Nhà mình ở gần ngay chợ mà. Nhưng những công việc này thì hoàn toàn không ổn định nên thu nhập chẳng đáng là bao, làm một thời gian đô thị hoá khi người ta đi xe máy nhiều rồi thì cũng không cần xe đạp thồ nữa. Vậy là ông thất nghiệp về nhà chăm sóc con cháu. Về phần bà nội làm nghề đi buôn nón, ngày xưa phụ nữ ai cũng đội nón lá cả, chiếc nón che nắng che mưa là truyền thống của người Huế luôn. Mệ nội sẽ nhập nón ở các làng chằm nón, đem về trang trí thêm cho đẹp, thêu hoa, thắt dây vào rồi đóng gói đem vô các tỉnh phía nam bỏ sỉ cho người ta. Ngày xưa mình hay nghe mệ nói đi Quảng Ngãi, Bình Định gì đó. Nhưng mệ không chỉ buôn nón mà còn buôn lậu thuốc lá nữa. Món hàng thuốc lá ngày xưa chắc là quốc hữu hoá, nên không mua bán rộng rãi được, mình hay thấy mệ xếp 4 món thuốc nhỏ thành hình vuông vừa y với cái bọc may trên áo bà ba mệ mặc, mà mệ mặc hai ba lớp áo ấy, nên chưa bị phát hiện bao giờ. Nếu có thì chắc mệ không có về nhà trót lọt sau mỗi chuyến buôn hàng rồi. Nhưng mà công việc này cũng chỉ làm đến lúc nào đó thôi, tới khi đô thị đổi mới, người ta đi xe máy đội mũ bảo hiểm rồi, ít người đội nón lắm nên cũng không làm ăn được. Sau đó mệ bỏ hẳn nghề đi buôn rồi ở nhà làm việc linh tinh kiếm sống, trồng rau nuôi cá đem ra chợ bán qua ngày thôi. Hồi nhỏ trước nhà mình trồng mấy luống rau khoai lang, mệ thu hoạch được một rổ cho mình đem ra chợ bán. Mình lúc đó sáu tuổi mới học lớp 1 à nghe, mà xách cái rổ đầy rau ra ngồi một chỗ, ai đi ngang thấy lại mua chứ mình không có mời á. Mà mình ngồi bán xíu từ sáng tới trưa có bao nhiêu họ hàng bà con người quen người lạ họ tới chỉ trỏ kêu mình đi bán rau kìa ôi trời ơi, không hiểu sao lúc đó mình thấy nhục ghê gớm luôn, bán hết mớ rau được 3 ngàn mình đi ăn một cái trứng vịt lộn hết 1,5 ngàn, còn 1,5 ngàn mua kẹo mua bánh gì đó ăn cũng hết. Mẹ mình bảo mình lúc đó là kiếm đồng nào xào đồng ấy không biết tiết kiệm đồng nào. Mà nghĩ cũng đúng.
Ông bà nội mình sinh ra 8 người con 3 trai 5 gái. Sai lầm bắt đầu từ quan điểm "trọng nam khinh nữ", nên sự nghiệp dạy con của hai ông bà thất bại thảm hại. 3 người con trai lớn lên dựng vợ gả chồng ăn bám vào vợ, không có nghề ngỗng gì cả, không có tính đào hoa của ông nội nhưng ai cũng thuộc loại vũ phu. À ông nội cũng vũ phu nghe, ngày xưa đa số ai cũng vũ phu, bà nội ghen và dữ dằn, chửi rủa ông nhiều, thời ông còn trẻ hay đánh bà lắm. Tới lúc ông già bệnh, ông còn khả năng vũ lực nữa thì bị bà nội suốt ngày nhiếc móc, chửi bới, xỉa xói ghê lắm. Nói chung, bà nội dành cả cuộc đời bà để hy sinh và căm hận ông nội. Chắc vậy, thời xưa mà có ly hôn thì có phải dễ không nà.
Ba của mình là trưởng nam, kể từ khi mình biết suy nghĩ đến nay thì mình không thấy ba mình ra ngoài kiếm được đồng tiền nào cả, có đi làm thì vài ba bữa cũng bị họ đuổi việc vì làm chẳng bao nhiêu mà phá phách, chửi bới người ta. Chủ yếu là mẹ mình kiếm tiền nuôi cả nhà, từ nhỏ mình đã có ý nghĩ phải rời khỏi nhà rồi nên mình chỉ tập trung học hành để có khả năng đi ra ngoài chẳng chính sức của mình, năm 15 tuổi mỗi ngày thức dậy mình đều nghĩ phải ra khỏi nhà, đi đâu cũng được nhưng không về nhà. May quá năm đó mình không đi bụi, chỉ đi học về thì qua nhà hàng xóm chơi, nhà hàng xóm không cho chơi thì đi chơi điện tử. Mình cắm mặt cắm cổ vào tiệm net suốt mấy năm cấp ba để luyện game, tới năm 12 thì mới tá hoả lao vào học để đi thi đại học, đậu ĐH xong cái là mình phắn luôn khỏi nhà, từ đó đến nay vẻn vẹn cũng hơn chục năm rồi. Mình không bao giờ về nhà mà ở quá lâu hết, mình không thích nhìn cảnh mẹ mình chịu đựng bị hành hạ, mình cũng không thích nghe mẹ mình ngồi càm ràm về ba mình, nên tốt nhất là mình lại đi.
Người em trai thứ của ba thì có vẻ ổn định nhất nhưng cũng chẳng kiếm được nhiều tiền, chỉ ba cọc ba đồng đủ sống qua ngày mà thôi, người chú này của mình có hai đời vợ. Người vợ đầu tiên kết hôn sống với nhau mấy năm nhưng không có con, đi chữa không được cũng không có tiền làm thụ tinh nhân tạo, người vợ đầu tiên chán nản nên bỏ đi, không có ra toà li dị gì cả. Tới hơn 40 tuổi thì chú mới lấy người vợ thứ hai, lúc này người vợ thứ hai cũng lớn tuổi rồi nên cũng không sinh con được nữa. Giờ hai người sống dựa vào nhau mà thôi.
Người em trai thứ ba của ba là một ông đàn ông vũ phu điển hình, bị ám ảnh bởi con trai, đẻ liên tục ba đứa con gái, sau đó cố gắng mang thai nhiều lần đẻ tới lần thứ tư để ra con trai, người con trai út của chú cách mình 18 tuổi, còn con gái đầu thì cách 5 tuổi. Người chú này cũng không có nghề ngỗng gì, chỉ phụ giúp vợ buôn bán thôi, nhưng khi làm ăn tốt thì không nói gì, làm ăn thất bát thì sẽ ra tay đánh vợ.
5 người O của mình thì có 2 người lấy chồng xa, một người lấy chồng Đà Nẵng và một người lấy chồng ở miền Nam. 3 O còn lại lấy chồng ở Huế, O lớn nhất lấy chồng ở Huế thì như mấy người con dâu trong nhà mình, đều là người lao động chính trong nhà, kiếm tiền nuôi chồng con và hy sinh bản thân, tới ngoài 50 tuổi thì căn nhà xập xệ rách nát của O bỗng dưng trở thành mặt tiền trên con đường sầm uất giữa trung tâm thành phố nên bán được giá. O mua được căn nhà to hơn giá rẻ hơn ở trong hẻm, tưởng đâu được sống sung sướng từ đó thì O còn phải chịu nghiệp của con. Người con trai đầu làm một con bé học sinh lớp 12 mang bầu, vậy là cưới đem về đẻ. Hai đứa con nít đẻ ra một đứa con nít, O nuôi chồng nuôi con giờ nuôi thêm con dâu, cháu nội. Sống được vài năm thì người con trai đầu ấy lại chứng nào tật nấy, làm người phụ nữ khác có bầu. Lần này còn chưa chia tay vợ cũ đã đòi cưới vợ mới, người vợ cũ trẻ người non dạ, gia đình bình thường, sinh ra người con gái, cũng là sống ăn bám nhà chồng. Còn người phụ nữ mới thì trưởng thành, có cơ sở kinh doanh, con nhà khá giả lại mang thai con trai. Ngày mình nghe tin cưới chạy bầu vợ hai mình cười khẩy nghĩ thầm "để xem hạnh phúc được bao lâu". Thời đại văn minh không có chuyện chung chồng, chị vợ đầu biết tin thì cũng tự động li dị, đem con về nuôi, không cần chu cấp, cũng không cần ba tới thăm con. Sau này mình không cập nhật tin của chị ấy, nhưng mình nghĩ chị ấy còn trẻ, xinh xắn dễ thương sẽ gặp người đàn ông tốt hơn anh họ mình.
Sau khi lấy vợ hai vài năm, làm ăn kinh doanh buôn bán thuận lợi, ăn bám nhà vợ cũng trở nên giàu có, đi ô tô sang chảnh, nhưng vẫn không hài lòng, phải đua đòi đi Mỹ theo con đường kết hôn giả. Vậy là trả tiền cho một bà nào đó bên Mỹ, li dị vợ hai để làm giấy tờ với bà kia, tới lúc Trump lên thì nhiều đường dây kết hôn giả bị lộ không đi Mỹ được. Lúc này chị vợ hai lại gặp và quen một ông Việt Kiều người Canada thế là chị chẳng cần chồng con theo ông đó đi Canada rồi. Giờ ông anh họ mất vợ, nuôi con và không biết đang sống bằng nghề gì.
Người con trai thứ hai của O thì cũng ổn, có nghề sửa xe máy làm ăn đang ổn thì gặp một mối Việt Kiều giới thiệu được, nên cưới xong rồi đem qua Mỹ làm nails. Từ nghề sửa xe thành nghề nails, nói chung là chắc cũng ổn cũng sống được. Nhưng ở Mỹ đâu dễ sống như ở VN kiếm tiền cũng khó khăn lắm, thời buổi bây giờ đâu phải ai đi Mỹ cũng giàu, họ nghèo lắm nên mới về VN để tiêu tiền tại VN, khi giá trị đồng tiền rẻ hơn.
Người con trai thứ ba của O có gen đào hoa của ông nội nè, hồi mình còn đi học đại học mỗi năm Tết về mình đều thấy ông này dẫn về một bà người yêu, 4 năm là 4 bà khác nhau. Mà buồn cười lắm, Tết mà dẫn con gái nhà người ta về nhà thì cũng xác cmn định, mấy bà xông xáo nhào vô làm việc nhà, rửa chén bát. Mình ngồi nhìn mà cười hí hí như một con điên, chửi mấy con bé kia vừa ngu vừa tưởng bở. May mà ông này chưa làm con nào có bầu.
Đứa con trai út của O thì thành tích như con đầu, cũng làm con người ta có bầu năm 17 tuổi, đang tuổi ăn tuổi chơi thì vác bụng bầu về nhà chồng, đẻ xong khổ quá không chịu nỗi nên li dị đem con về cho ba mẹ nuôi mình nuôi con, để còn có sức trẻ chơi tiếp. May cho O mình không phải chịu cảnh nuôi con dâu, cháu nội thêm nữa.
Bà O thứ hai lấy chồng ở Huế là người giống mình cực kỳ phiên bản người lớn, mỗi lần hai O cháu đi với nhau họ toàn nói hai mẹ con. Mình không có gen giống ba mẹ mình mà giống O này y đúc luôn. O này tính tình cứng rắn độc lập tự chủ, năm O 18 tuổi vì không chịu nổi hoàn cảnh gia đình lộn xộn nên O quyết theo chân về nhà chồng. Lấy chồng sinh được 2 người con trai sống yên bình tới năm con trai O 10 tuổi thì xảy ra biến cố, chồng O lúc nhậu nhẹt say xỉn lỡ tay đánh chết người nên phải ở tù 18 năm. Thời gian đó O gửi con cho bà con bên chồng nuôi rồi O đi xuất khẩu lao động. O kiếm được tiền, dành dụm rồi mua đất mua nhà, đi xkld mấy năm ở Đài Loan, xong rồi lại đi tiếp sang Hàn Quốc, rồi sau đó đi Châu Âu. Bây giờ vẫn đang ở Châu Âu, mình không biết là có lao động chui hay không, nhưng họ làm nghề chân tay chắc là giúp việc nấu ăn gì đó thôi. Hai đứa con của O sống ở nhà bà con tới khi ba nó ra tù, rồi O về nước li dị chồng, nhưng vẫn gửi tiền về nuôi con. Sau đó O cho 2 đứa đi học nghề nấu ăn và học ngoại ngữ, bây giờ cả hai đứa đều xkld qua Nhật hết rồi. Làm nghề bán bánh mỳ hay gì đó mình cũng không rõ nữa.
O thứ ba lấy chồng ở Huế là một người học hành không tới nơi tới chốn, lại không giỏi làm ăn. Người O út này được mệ nội mình chăm lo nhiều nhất, thuở nhỏ không lo học hành, suốt ngày đi chơi, ăn uống vô độ nên mập như con heo, tính tình hỗn láo không coi ai ra gì, ai nói gì nặng là uống thuốc tự tử. Mà lần nào uống thứ tự tử cũng không chết cả, đều là mệ nội phát hiện ra đem vô bệnh viện cấp cứu, có lần nặng nằm bệnh viện tới mấy tháng mới ra. Mệ nội tốn tiền tốn sức chăm sóc 6 lần tự tử. Tới khi đủ tuổi lấy chồng thì lại trúng dịp bà cố mình qua đời, rồi anh trai của ông nội qua đời, nhà trong một năm có tang kép nên không tổ chức đám cưới được. O không có cái đám cưới hoành tráng cho nhà gái, được gọi là lễ Vu Quy đó. Tới khi sinh con đầu lòng thì O cũng được bà nội chăm đẻ. Thời trẻ mệ cho O học nghề làm nails uốn tóc lấy cái nghề, rồi còn cho tiền mở tiệm, nhưng làm chẳng được mấy ngày, chẳng có khách khứa gì. Lấy chồng cũng không có nghề gì ổn định luôn nên hai vợ chồng rủ nhau đi buôn ma tuý, tới lúc bị công an bắt thì người chồng nhận tội hết rồi ở tù vài ba năm. Ra tù nên lo làm ăn chân chính rồi, nhưng làm ăn chân chính lại nghèo vì không có tài năng, đã nghèo rồi lại còn đẻ nhiều. Mỗi năm mình về Tết lại thấy đẻ thêm một đứa, mình mới học đại học cũng còn sống bám vào mẹ mình còn đem bầy con nheo nhóc tới đòi mình lì xì. Không biết sau này O sống thế nào nhưng tin tức mới nhất mình nghe mẹ mình kể tháng trước là thằng con thứ hai của O mới 17 tuổi học lớp 11 lại làm con họ có bầu rồi. Mình lại hỏi là cưới về nuôi con trai, con dâu nuôi luôn cháu nội à. Bà O mình hơn mình có 20 tuổi mà có cháu nội rồi, còn mẹ mình gần 60 tuổi còn chưa có cháu, 2 đứa con ế ẩm. Mẹ mình kêu nhà con bé kia giàu, chắc là nuôi con rể chứ không cần nhà mình nuôi cháu họ đâu. Vậy đấy, thật là một gia đình phức tạp.
