Suy nghĩ nhiều đau đầu

 Dạo gần đây mình hay suy nghĩ, thật ra thì lúc nào mình cũng suy nghĩ vì mình có não mà, nhưng mà phải lâu lâu mình mới đưa suy nghĩ của mình vào câu chữ. Thằng bé dạy tiếng Pháp cho mình, thằng bé năm nay mới 19 tuổi, khen mình dễ thương tận 2 lần. Mình từng kể rằng mình có 1 thằng nhóc học trò khen mình xinh, năm đó mình là sinh viên năm cuối mới 21 tuổi, và thằng nhóc học trò mới học lớp 6 là 12 tuổi khen mình dễ thương như diễn viên đóng quảng cáo trên TV. Vấn đề là mình tin khi những đứa "con nít" khen mình dễ thương là chắc chắn nó nghĩ như vậy. Và đó là vào những lúc mình bình thường nhất, hay còn gọi là đời thường nhất ấy, nghĩa là mình không có ăn diện, không trang điểm, không làm tóc, không lên đồ lồng lộn mà vẫn được khen là dễ thương ấy, mình vừa thấy lạ vừa thấy vui. Tại mình không được khen "xinh" hay "dễ thương" thường xuyên lắm đâu tại mình lớn lên ở Việt Nam mà, mình nhớ hồi nhỏ ba mẹ mình rất hay chê mình xấu, nào là mắt xấu, mũi xấu, miệng xấu. Họ hàng thì chê mình nhác (lười biếng), suốt ngày chỉ biết học chẳng biết gì. Năm mình học lớp 8, lúc mình thật sự phải đeo kính mới nhìn thấy đường ấy, người ta bảo mình là "ủa nhà này có ai có gen bị cận đâu, răng mi lại bị cận?". Ôi trời, lớn lên trong môi trường như vậy, bảo sao mà mình chẳng bao giờ "dám" biết mình "đẹp" hay tự nhận mình "xinh". Nhưng chuyện đó cũng chẳng quan trọng lắm, bởi tới một lúc nào đó mình nhận ra giá trị nhan sắc của mình là gì rồi thì mình nhìn cũng được, thì khi đó mình không cần sự khẳng định hay công nhận của ai cả, mình tự biết mình đẹp là được.

Nhưng vấn đề quan trọng hơn, là mình thích được khen bộ não của mình cơ, mình thích được khen là mình thông minh cơ. Nhưng cũng hiếm hoi như là nhan sắc ấy, người ta cũng hiếm khi khen mình thông minh, hôm nọ mình xem một trailer của bộ phim có cảnh một cô bác sĩ đang đi hẹn hò thì được partner khen đẹp, cổ bảo là "thôi bớt đi, làm ơn khen bộ não của tôi đây này". Mình nhớ là hồi còn đi học, mình cũng khá được thầy cô yêu mến bởi một cơ số môn học, nhưng mình thường hay có biểu hiện là nếu ai đặt niềm hy vọng quá lớn vào mình thì mình thường sẽ né tránh điều đó, nên mình cũng biểu hiện kiểu như là bớt bớt "giỏi" cái môn đó đi để thầy cô bớt bớt hy vọng về mình lại. Nhưng xin thề mình rất có năng khiếu về mấy môn học xã hội như là văn học, địa lý, ngoại ngữ và giáo dục công dân. Tại sao mình biết mình có khiếu học mấy môn này, vì mình chưa từng để tâm vào "học" mấy môn đó từ hồi mình còn đi học cả, mình chỉ học vừa đủ với thời gian trên lớp thôi, nhưng mình vẫn hiểu rất rõ về chúng nó. Đó là lúc mình biết mình "thông minh" chứ, nhưng chả bao giờ được thầy cô nào khen mình "thông minh" cả, có mỗi năm lớp 6 được cô dạy văn khen là "mình có giác quan thứ 6 rất nhạy". Mẹ ơi, đó là lời khen khiến mình xây sẩm mặt mày luôn. Sau này đi ra trường đi làm thì chắc do mình không "phù hợp" với môi trường làm việc ở VN lắm, bởi môi trường ở VN thông minh thôi chưa đủ, phải khéo léo nữa mới tiến lên được, khoảng thời gian mình làm cái nghề "truyền thông, marketing" ở SG mình ghét cay ghét đắng bản thân mình lúc đó, người ta gọi đó là "khéo léo" còn mình gọi nó là "giả tạo". Sau đó, vào MobiFone làm việc, không quan trọng chuyện khách hàng lắm, nên mình mới giữ được bản thân vẫn thông minh mà không cần phải giả tạo. Đó là khi mình quản lý 100 doanh nghiệp sử dụng dịch vụ của MobiFone và đòi nợ được hẳn 1 tỷ trong 1 tháng và không cho đối tác nào nợ công ty quá 1 tháng công nợ. Mình đưa hết toàn bộ các doanh nghiệp đó về một quy trình làm việc mà mình tự thiết lập nên rồi sau đó mình ngồi tơn tơn làm việc 2h/ngày còn 6h còn lại ngồi online shopping hoặc luyện phim trên công ty. Thế mà hồi đó, chả ai trong công ty khen mình "thông minh", nên mình mới nghĩ việc đi làm niềm vui mới. Qua Mã làm việc, cái trình "thông minh" của mình được sử dụng đến tối đa, mà con mẹ sếp éo khen mình 1 lần nào khi mình phải gồng mình lên cày ngày cày đêm cống hiến cho công ty, cho đến khi mình dùng cái sự "thông minh" của mình để chống đối lại bả thì bả mới khen mình thông minh. Bả bảo mình clever, smart nên biết nên dùng sự thông minh đó vào điều nào đó khác hơn là chống lại bả, muộn rồi cưng à. 4 năm làm việc ở Mã, mình dùng 2 năm đầu tiên cống hiến cho công ty, 2 năm tiếp theo thì mình dùng để chống lại cấp trên.

Làm mình nhớ lại hồi còn học Đại học, bài học về tháp nhu cầu Maslow, lúc đó mình đang ở cái tầng tháp ở dưới đáy "nhu cầu cơ bản" là tầng 1: nhu cầu sinh lý, được ăn no mặc ấm, tầng 2 nhu cầu an toàn, đây là những nhu cầu cơ bản của con người, nếu được sinh ra trong một quốc gia hoà bình thì ai cũng sẽ đạt được. Nhưng tới tầng 3 là như cầu được yêu thương, hay tầng 4 được tôn trọng, được công nhận thì phải phấn đấu mới đạt được. Ví dụ như là với tầng 3, hồi mình còn đi học, mình rất muốn có nhiều bạn, mong có nhiều bạn thích chơi với mình. Hay với tầng 4, được công nhận, được tôn trọng thì ra ngoài xã hội khi mình ở một tầng lớp mà ai ai cũng tôn trọng nhau, công nhận thành tựu của nhau, thì việc đạt được điều đó cũng không quá khó. Điều đáng bàn đến ở đây là, hình như thời gian trôi qua, mình đã bỏ qua hẳn 2 tầng nhu cầu đó mà đi thẳng luôn đến tầng cao nhất là tự khẳng định bản thân mình. Mình thế nào là thế nấy, chẳng cần phải kết nối với ai, chẳng cần phải được ai yêu thương mới thấy mình có giá trị, chẳng cần ai công nhận mình xinh đẹp hay thông minh mới thấy khả năng của mình. Chẳng cần sự tôn trọng của người không tôn trọng mình bởi vì "người khác tôn trọng mình không phải vì mình tốt đẹp, mà vì họ là người tốt đẹp, với ai họ cũng tôn trọng cả". Mình chỉ muốn là phiên bản tốt hơn của mình qua mỗi ngày thôi, chỉ cần bản thân mình mỗi ngày đều trở lên tốt hơn là thế giới này sẽ trở nên tốt đẹp hơn.

Mình từng nghĩ đến cái chết lần đầu tiên năm mình 19 tuổi, khi lần đầu tiên bị thất tình ấy, và lần thứ 2 năm mình 23 tuổi, khi mình thất nghiệp. Thất tình và thất nghiệp là 2 điều bình thường nhất trong cuộc đời mỗi người, nhưng mình nghĩ là do hồi đó mình còn mắc kẹt trong cái tháp nhu cầu của tầng 3 và tầng 4, ki mình khao khát được yêu thương mà không được đáp ứng, hay khao khát được công nhận mà chẳng ai cho, nên mình mới bị mắc kẹt trong cuộc sống của người hiện đại. Mình nghĩ tới cái chết 1 lần nữa năm mình 25 tuổi, nhưng hồi đó mình không muốn chết, mình chỉ nghĩ là hồi đó chết cũng được nhưng mình trì hoãn lại không phải do mình sợ chết mà do mình sợ phiền, hồi đó mình nghĩ là để kiếm đủ tiền làm đám tang cho mình rồi chết nhỉ. Tới năm 27 tuổi mình lại nghĩ tới cái chết một lần nữa, nhưng mình muốn chết ngay lúc đó mà mình nghĩ là, mình chỉ nên sống thêm 2 năm nữa thôi, vậy thì có việc gì cần làm thì mình nên làm ngay nhỉ, vậy là mình làm quá trời việc, mà mãi mình không chết, thậm chí đến lúc mình đã kiếm đủ tiền để làm đám tang cho mình rồi mà mình vẫn chưa muốn chết. Tết năm 2018 mình qua Đài Loan, ngay hôm mùng một Tết mình đi chơi cái trò cảm giác mạnh, cái trò mà kéo mình lên cao rồi thả rớt xuống cái đụi ý. Trời đậu xanh rau má, lúc mình chơi trò đó khi được thả tự do từ trên xuống, mấy giây đầu tiên là tim mình muốn rớt ra ngoài luôn, lúc đó mình nhận ra là mình éo muốn chết chút nào luôn, mình sợ chết thấy mẹ luôn, nhưng chỉ vài giây sau thôi thì mình đã duỗi thẳng 2 chân. mở mắt ra và enjoy cái sự rơi tự do này cho tới khi nó từ từ hãm tốc độ và chạm xuống mặt đất. Khi đó mình mới tự nhắc nhở mình rằng, nếu sau này có nghĩ đến cái chết 1 lần nào nữa, và muốn chết 1 lần nào nữa thì nên đi chơi mấy trò như này, để biết mình có thật sự muốn chết hay không.

Sau này thỉnh thoảng mình cũng nghĩ đến cái chết, nhưng mình cũng nghĩ luôn là làm sao để xử lý cái xác của mình nó đơn giản nhất, sau khi mình xem chương trình One Planet cuối cùng mình cũng nghĩ ra cách để xử lý cái xác, đó là lên 1 con tàu như là tàu titanic ấy, rồi đứng trên boong tàu nhảy xuống giữa đại dương xa xôi, hy vọng là không gặp một anh Jack nào, sẽ không có ai biết mà cứu mình, cũng không ai vớt xác mình, xác của mình sẽ làm thức ăn cho những sinh vật sống sâu dưới đáy biển khơi, khi chúng nó không thể kiếm ăn ở tầng cạn của đại dương được, phải hầu hết thức ăn của nó là thức ăn bị chìm xuống đáy biển sâu thôi. Vậy là xử lý được rồi, chết thôi, nghĩ tới đó thôi là mình lại thấy giật mình, vì mình lại không muốn chết. Mình nhận ra mình nghĩ đến cái chết vài ba lần, và đưa ra vài ba lý do để trì hoãn nó, thật sự thì nếu mình thật sự muốn chết, chẳng có gì có thể cản mình được, và khi bước tới ranh giới giữa sự sống cái chết đó mình mới biết rằng, mình khao khát được sống.

À viết tới đây thì cũng đã dài rồi, nội dung khá lan man, nhưng rồi chốt lại là nếu không có khả năng nuôi con với sự chu cấp đầy đủ về vật chất và tinh thần thì đừng đẻ. Những chuyện cho là nhỏ nhưng lớn lên nó sẽ trở nên bị ám ảnh bởi nó, mình nhớ từng xem 1 cái video về một em bé da đen hỏi mẹ nó rằng "mẹ ơi con xấu lắm phải không (dùng từ ugly ấy)", người mẹ nghe xong trả lời dứt khoác, con hãy lặp lại câu này cho mẹ "con rất xinh đẹp, you are pretty", cô bé ấy chắc cỡ 3-4 tuổi, nói năng còn chưa sành sỏi mà hỏi mẹ một câu như vậy, mình nghe vừa đau lòng vừa giận dữ.

Kết luận thứ hai là, nếu như bạn thấy ai xinh đẹp hay khen họ, nếu bạn thấy ai thông minh, hãy khen họ. Lời khen ấy nhiều khi chẳng đáng gì, nhưng ở giai đoạn của mỗi đời người họ lại cần đến nó. Mình ở giai đoạn này thì không cần nữa rồi, nhưng mình ước gì ở những giai đoạn trước mình nhận được những lời khen này thì tốt biết mấy.

Thêm nữa, khi mình sống ở đất nước "văn minh", việc được "người khác" tôn trọng bởi vì "người khác" ở đây ai ai cũng tốt đẹp là điều hiển nhiên. Và việc được công nhận bởi vì họ thật sự "công nhận" cũng là điều hiển nhiên. Như công việc mình đang làm đây, là một việc rất nhỏ đó là phục vụ, phụ bếp và rửa chén. Nhưng mình luôn bỏ tâm vào làm hết sức, và mỗi cuối ngày làm việc khi được nghe chef khen mình "you did really good job today, I'm so grateful that I have you here" làm mình rất vui, cũng như khi thằng bé gia sư tiếng Pháp bảo rằng nghe chị nói tiếng Pháp rất dễ thương, hay khi mình vừa gội đầu xong còn chưa kịp chải đầu sấy tóc chỉ đeo cái hairband có 2 cái tai thỏ cho tóc nó đỡ lù xù trước mặt rồi để tóc tự khô, mà thằng bé kêu chị dễ thương quá đi làm mình cũng vui chết đi được.